Pęknięte naczynko w oku – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Autor: Patryk Cierpiał

Pojawienie się czerwonej plamy na oku może budzić niepokój, ale w większości przypadków pęknięte naczynko nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. To dość częsty objaw, który może pojawić się nagle, zazwyczaj bez innych towarzyszących mu dolegliwości, i znika samoistnie w ciągu kilku dni. 

Najczęściej stoi za nim drobny uraz albo nagły wzrost ciśnienia towarzyszący kichaniu, kaszlowi czy podnoszeniu ciężarów, jednak niekiedy pojawienie się pękniętego naczynka bywa sygnałem poważniejszego problemu ogólnoustrojowego, takiego jak nadciśnienie, cukrzyca czy miażdżyca. W poniższym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest wylew podspojówkowy, jakie są jego przyczyny, kiedy warto udać się do lekarza i co można zrobić, aby zapobiegać jego nawrotom. 

Pęknięte naczynko w oku – czym jest i jak się objawia?

Pęknięte naczynko w oku, znane też jako wylew podspojówkowy, to niewielkie krwawienie pod przezroczystą błoną spojówki, która pokrywa twardówkę – białą część oka. Do krwawienia dochodzi, gdy jedno z kapilarnych naczyń krwionośnych ulega przerwaniu, a krew rozpływa się pod spojówką i staje się widoczna. 

Najbardziej charakterystycznym objawem jest intensywnie czerwona plama na powierzchni oka – bywa niewielka, punktowa, ale może także zajmować większą część białka. Co istotne, w większości przypadków nie towarzyszy jej ból, nie dochodzi do pogorszenia widzenia oraz nie pojawia się wydzielina z oka ani uczucie ciała obcego. 

Mimo niepokojącego wyglądu wylew zwykle goi się samoistnie w ciągu 7–14 dni – podobnie jak siniak na skórze. 

Przyczyny pękania naczynek w oku

W codziennym życiu istnieje wiele sytuacji, które mogą doprowadzić do pęknięcia delikatnego naczynia krwionośnego w obrębie spojówki. Do najczęstszych z nich należą: 

• Nagły wzrost ciśnienia wewnątrz klatki piersiowej lub głowy – do krwawienia może dojść podczas kaszlu, kichania, napadu śmiechu, a także podczas podnoszenia ciężarów lub intensywnego wysiłku fizycznego. Chwilowy skok ciśnienia napina ściany drobnych naczyń i u osób z bardziej kruchymi naczynkami może wywołać ich pęknięcie. 
• Zmęczenie i suchość oczu – długotrwała praca przy komputerze, niedobór snu oraz ekspozycja na suche, klimatyzowane powietrze destabilizują film łzowy, nasilają uczucie piasku pod powiekami i skłaniają do odruchowego pocierania oczu. Mikrourazy powierzchni oka zwiększają wtedy podatność naczynek na uszkodzenie.
• Urazy mechaniczne – nawet pozornie niewielkie uderzenie w okolicę oka, obecność ciała obcego czy niewłaściwe zakładanie lub zdejmowanie soczewek kontaktowych mogą doprowadzić do przerwania naczynka.
• Choroby oczu – ostre zapalenie spojówek powoduje rozszerzanie naczyń krwionośnych i może osłabiać ich ściany, co ułatwia ich pękanie nawet przy niewielkim bodźcu, natomiast obecność zmiany, takiej jak guz spojówki, bywa związana z jej uciskiem na delikatne naczynia krwionośne spojówki, co może prowadzić do ich uszkodzenia.  

Wylew podspojówkowy – przyczyny ogólnoustrojowe

Pęknięte naczynko może być również objawem choroby ogólnoustrojowej – w takich sytuacjach wylewy mają skłonność do nawracania. 

Nadciśnienie tętnicze – nagłe skoki ciśnienia mogą osłabiać i uszkadzać ściany drobnych naczyń krwionośnych, przyczyniając się do zwiększenia ich kruchości i podatności na pęknięcia pod spojówką. U osób z niestabilnym ciśnieniem krwawienia mogą pojawiać się częściej, a ich rozległość bywa większa. 

Miażdżyca – postępujące odkładanie blaszek miażdżycowych usztywnia i ścieńcza ściany naczyń, zmniejszając ich elastyczność i zdolność do amortyzacji nagłych zmian ciśnienia. Taka kruchość naczyń dotyczy także mikrokrążenia spojówki, dlatego nawet niewielki bodziec może wywołać wylew.  

Cukrzyca – przewlekła hiperglikemia prowadzi do mikroangiopatii i glikacji białek ściany naczyń, co zwiększa przepuszczalność i skłonność do pęknięć. W efekcie drobne krwawienia mogą pojawiać się zarówno w obrębie siatkówki (retinopatia), jak i pod spojówką. 

Zaburzenia krzepnięcia – niedobór witaminy K, wrodzone lub nabyte koagulopatie oraz leki stosowane w leczeniu przeciwzakrzepowym (np. warfaryna, heparyna, a także niektóre leki przeciwpłytkowe) obniżają zdolność do krzepnięcia po pęknięciu naczynka w oku, przez co krew łatwiej i szybciej wynaczynia się do przestrzeni podspojówkowej. 

Ciąża i zmiany hormonalne – fizjologiczny wzrost objętości krwi oraz wpływ hormonów ciążowych na kruchość ścian naczyń mogą zwiększać ich podatność na pękanie, szczególnie w III trymestrze.  

Jak leczyć pęknięte naczynko w oku?

W większości przypadków leczenie farmakologiczne pękniętego naczynka nie jest konieczne – oko goi się samoistnie. Warto jednak wspierać ten proces i zapobiegać powstawaniu kolejnych wylewów. 

• Domowe sposoby – odpoczynek dla oka pomaga obniżyć napięcie i zredukować podrażnienie. Warto ograniczyć nadmierną pracę wzrokową oraz ekspozycję na bardzo jasne światło. Pomocne są chłodne kompresy na powieki, które zmniejszają obrzęk i wspierają regenerację. Dobrze sprawdzają się także nawilżające krople do oczu (tzw. sztuczne łzy), ponieważ zmniejszają dyskomfort suchości i odruchowe pocieranie.
• Dieta i suplementacja – w jadłospisie powinny znaleźć się produkty bogate w witaminę K, na przykład brokuły, jarmuż, natka pietruszki. Warto sięgać po źródła witaminy C, która wzmacnia ściany naczyń – należą do nich m.in. cytrusy, papryka i porzeczki. Zbilansowana dieta i właściwe nawodnienie sprzyjają prawidłowej kondycji mikrokrążenia oka.
• Higiena oka – nie należy pocierać oczu, a przy zakładaniu i zdejmowaniu soczewek trzeba dokładnie umyć ręce i dbać o czystość akcesoriów. W profilaktyce nawrotów ważna jest także regularna kontrola ciśnienia tętniczego i poziomu glukozy we krwi, szczególnie u osób z rozpoznanym nadciśnieniem lub cukrzycą. 

Kiedy należy udać się do lekarza z pękniętym naczynkiem?

Choć pojedynczy wylew podspojówkowy zazwyczaj nie wymaga wizyty u specjalisty, są sytuacje, w których konsultacja okulistyczna jest konieczna. 

Jeśli wylewy powtarzają się często, może to sugerować problem ogólnoustrojowy lub zaburzenia krzepnięcia, dlatego warto zaplanować diagnostykę i omówić dalsze postępowanie. 

Pomocy specjalisty wymaga również każdy epizod, któremu towarzyszy ból oka, obrzęk albo pogorszenie widzenia. Takie objawy mogą świadczyć o poważniejszym stanie chorobowym, np. o zapaleniu wnętrza gałki ocznej. 

Do konsultacji skłania także obecność innych niepokojących dolegliwości, takich jak krwawienia z nosa, łatwe powstawanie siniaków bez wyraźnej przyczyny czy zawroty głowy – mogą one wskazywać na zaburzenia krzepnięcia i wymagają szerszej diagnostyki. 

Osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze, powinny regularnie kontrolować stan oczu, nawet jeśli nie odczuwają dolegliwości. Wczesne wykrycie zmian często pozwala ograniczyć ryzyko trwałego uszkodzenia wzroku. 

Pęknięte naczynko w oku może wyglądać groźnie, ale najczęściej nie wiąże się z ryzykiem utraty wzroku i ustępuje samoistnie. Tego objawu nie warto jednak bagatelizować – szczególnie gdy się powtarza lub towarzyszą mu inne niepokojące symptomy. 

W codziennej profilaktyce szczególne znaczenie ma kontrola chorób przewlekłych, unikanie urazów i niepotrzebnego pocierania oczu oraz regularne wizyty u okulisty, zwłaszcza u osób znajdujących się w grupie ryzyka. Zespół specjalistów kliniki Świat Oka służy wsparciem i kompleksową diagnostyką chorób oczu.

Bibliografia

American Academy of Ophthalmology (2022) Subconjunctival hemorrhage. Dostępne na: https://www.aao.org/eye-health/diseases/subconjunctival-hemorrhage (dostęp: 5 sierpnia 2025). 

Kanski, J.J. i Bowling, B. (2016) Okulistyka kliniczna. Wyd. 8. Wrocław: Elsevier Urban & Partner.