Wady wzroku i choroby oczu a ciąża i poród - co musisz wiedzieć?

Autor: Marta Soczek, technik optometrysta w Centrum Okulistycznym Świat Oka 

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez dr hab. n. med. Joannę Gołębiewską, specjalistkę okulistyki i dyrektor ds. medycznych w Centrum Okulistycznym Świat Oka 
 
Data publikacji: 08.2026 

Z tego artykułu dowiesz się m.in.: 

• jakie zmiany w narządzie wzroku w czasie ciąży są wynikiem fizjologii (suchość oczu, zespół suchego oka, wahania ciśnienia wewnątrzgałkowego), a jakie mają charakter patologiczny
• czy wada wzroku może się pogłębiać w ciąży – co dzieje się z krótkowzrocznością, nadwzrocznością i astygmatyzmem pod wpływem hormonów
• dlaczego ciąża jest przeciwskazaniem do wykonania laserowej korekcji wzroku oraz kiedy wraca możliwość wykonania tego zabiegu
• jakie choroby oczu w ciąży wymagają szczególnego nadzoru – retinopatia cukrzycowa, retinopatia nadciśnieniowa, objawy preeklampsji (stanu przedrzucawkowego) i retinopatia Valsalvy
• czy poród naturalny pogarsza wzrok i kiedy wada wzroku lub choroby siatkówki (np. odwarstwienie siatkówki) są przeciwwskazaniem do porodu – zalecenia PTGiP i PTO
• kiedy wykonać badanie okulistyczne w ciąży i jakie objawy (błyski, mroczki, „kurtyna” przed oczami) wymagają pilnej kontroli okulistycznej 

Wprowadzenie

Ciąża to czas ogromnych zmian w organizmie kobiety, zarówno tych, które są widoczne gołym okiem, jak i tych, które zachodzą wewnątrz. Oczy także nie pozostają obojętne na te przemiany. Wahania hormonalne i zmiany metaboliczne mogą wpływać na jakość widzenia: niektóre kobiety zauważają niewielkie pogorszenie wzroku, uczucie suchości oczu czy chwilowe rozmycie obrazu. W większości przypadków zmiany te są przejściowe i ustępują po porodzie, jednak czasami mogą sygnalizować poważniejsze problemy wymagające fachowej diagnostyki i obserwacji okulistycznej. 

W tym artykule przyjrzymy się zarówno fizjologicznym zmianom oczu w ciąży, które są naturalnym efektem adaptacji organizmu, jak i tym, które mają charakter patologiczny i mogą wymagać interwencji specjalisty. Poruszymy także kwestie związane z wpływem wad wzroku i chorób oczu na przebieg ciąży i bezpieczeństwo porodu, a także podpowiemy, kiedy warto zgłosić się na badanie okulistyczne w ciąży.  

Jak ciąża wpływa na narząd wzroku – zmiany fizjologiczne i patologiczne 

 
W czasie ciąży organizm kobiety przechodzi liczne przemiany, które mają także odzwierciedlenie w funkcjonowaniu narządu wzroku. Niektóre z nich są całkowicie fizjologiczne, inne wymagają uważnej obserwacji i konsultacji okulistycznej.  

Do najczęściej obserwowanych zmian fizjologicznych należą przejściowe pogorszenie ostrości widzenia, uczucie suchości oczu i zespół suchego oka, zmiany w grubości rogówki oraz spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego. U niektórych kobiet mogą wystąpić zaburzenia akomodacji, czyli trudności z ostrym widzeniem z bliska, a także niewielkie zaburzenia pola widzenia. Wszystkie te zmiany są zazwyczaj odwracalne i niegroźne, a po porodzie wzrok najczęściej wraca do stanu sprzed ciąży. 

Jednak nie wszystkie zmiany w narządzie wzroku w ciąży mają charakter fizjologiczny. Czasami organizm ujawnia lub nasila choroby, które mogą wymagać stałego nadzoru okulistycznego. Do najważniejszych należą retinopatia cukrzycowa, retinopatia nadciśnieniowa oraz objawy okulistyczne preeklampsji, czyli stanu przedrzucawkowego. Rzadko mogą wystąpić retinopatia Valsalvy, pogorszenie istniejącej krótkowzroczności lub odwarstwienie siatkówki. Zmiany te są zwykle związane z chorobami ogólnoustrojowymi lub wcześniej istniejącymi problemami ze wzrokiem, dlatego regularna kontrola okulistyczna w ciąży jest kluczowa. Wczesne wykrycie i monitorowanie zmian pozwala uniknąć powikłań i zadbać o bezpieczeństwo wzroku zarówno w czasie ciąży, jak i podczas porodu. 

Czy wady wzroku mogą się pogłębiać w ciąży?

Wiele przyszłych mam zastanawia się, czy ich istniejąca wada wzroku, taka jak krótkowzroczność, nadwzroczność czy astygmatyzm, może się pogłębić w czasie ciąży. W większości przypadków same wady wzroku nie ulegają trwałemu pogorszeniu. Jednak zmiany hormonalne i zatrzymywanie wody w organizmie mogą prowadzić do przejściowych zaburzeń refrakcji. Objawia się to chwilowym rozmyciem obrazu lub potrzebą korekcji okularowej w innym zakresie, niż zwykle. 

 

Czy w ciąży można wykonać laserową korekcję wzroku?

Po porodzie i zakończeniu laktacji ostrość widzenia zazwyczaj wraca do stanu sprzed ciąży, a wszystkie te zmiany są tymczasowe. Ważne jest jednak, aby w czasie ciąży nie wykonywać zabiegów takich jak laserowa korekcja wzroku ani innych procedur refrakcyjnych, ponieważ wada refrakcji jest niestabilna, a bezpieczeństwo matki i dziecka najważniejsze. 

Regularne badania okulistyczne w ciąży pozwalają monitorować wszelkie zmiany, upewnić się, że wady wzroku nie pogłębiają się w sposób patologiczny i odpowiednio przygotować wzrok do bezpiecznego porodu. 

Jakie choroby oczu w ciąży wymagają szczególnego nadzoru? 

W czasie ciąży niektóre choroby oczu wymagają szczególnego nadzoru, ponieważ zmiany hormonalne, metaboliczne i krążeniowe mogą nasilać ich przebieg lub powodować nagłe objawy. Do najważniejszych schorzeń, na które przyszłe mamy powinny zwrócić uwagę, należą retinopatia cukrzycowa, retinopatia nadciśnieniowa oraz objawy okulistyczne preeklampsji. Te stany mogą prowadzić do pogorszenia widzenia, a w niektórych przypadkach nawet do poważnych powikłań siatkówki, dlatego kobiety z tymi schorzeniami powinny pozostawać pod regularną kontrolą okulistyczną w ciąży. 
 
Rzadziej obserwuje się retinopatię Valsalvy, która może wystąpić w wyniku nagłego wzrostu ciśnienia w oczach, na przykład podczas wymiotów czy intensywnego wysiłku fizycznego. Istotne są także choroby zapalne, takie jak zapalenia naczyniówki, oraz choroby autoimmunologiczne oczu, które mogą ulec zaostrzeniu w trakcie ciąży i wymagać stałego monitorowania przez specjalistę. 

W większości przypadków zmiany te są przejściowe i ustępują po porodzie, jednak ich wystąpienie wymaga obserwacji i opieki okulistycznej, aby zapewnić bezpieczeństwo wzroku i odpowiednie przygotowanie do porodu. Wczesne wykrycie i leczenie pozwala uniknąć powikłań i chroni zarówno matkę, jak i dziecko. 

Czy wada wzroku lub choroba oczu jest przeciwwskazaniem do porodu naturalnego? Zalecenia PTGiP i PTO

Przyszłe mamy często pytają, czy istniejące wady wzroku lub choroby oczu mogą wpływać na sposób przeprowadzania porodu. Aktualne rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO) podkreślają, że wysoka krótkowzroczność sama w sobie nie stanowi przeciwwskazania do porodu naturalnego. 

Są jednak sytuacje, w których lekarze zalecają ostrożność lub modyfikację metody porodu. Należą do nich:  

• zaawansowana proliferacyjna retinopatia cukrzycowa
• aktywne odwarstwienie siatkówki lub świeże pęknięcia siatkówki
• świeży krwotok do ciała szklistego 
• aktywne stany zapalne naczyniówki z realnym zagrożeniem dla widzenia 

W takich przypadkach decyzja o rodzaju porodu powinna być podejmowana indywidualnie, w porozumieniu z okulistą i ginekologiem, tak aby zapewnić bezpieczeństwo matki i dziecka.

Okulistyczne przygotowanie do porodu obejmuje wczesną konsultację, ocenę aktualnego stanu siatkówki i ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz regularne badania okulistyczne, co pozwala uniknąć powikłań i odpowiednio zaplanować poród. Dzięki temu większość kobiet może bezpiecznie urodzić naturalnie, nawet przy istniejących wadach wzroku, o ile nie występują poważne zmiany patologiczne. 

Kiedy wykonać badanie okulistyczne w ciąży i jakie objawy wymagają pilnej konsultacji u okulisty? 

Regularna kontrola okulistyczna w ciąży jest ważnym elementem opieki nad przyszłą mamą. Już w pierwszym trymestrze zaleca się wykonanie kompleksowego badania wzroku, obejmującego ocenę dna oka, refrakcji, ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ogólną kondycję narządu wzroku. Takie wczesne badanie pozwala wykryć zarówno fizjologiczne zmiany w oczach w ciąży, jak i te, które mogą wymagać uważnej obserwacji lub leczenia. 

U kobiet z chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie czy duża krótkowzroczność, zaleca się kolejne kontrole w trakcie ciąży oraz w okresie do roku po porodzie. Dzięki regularnym badaniom okulistycznym można odpowiednio przygotować wzrok do porodu, monitorować ewentualne pogorszenie widzenia i w porę reagować na zmiany patologiczne. 

Warto również znać objawy alarmowe, które wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. Należą do nich nagłe pogorszenie ostrości widzenia, pojawienie się błysków lub mroczków, a także uczucie „kurtyny” przed okiem (objaw najczęściej związany z odwarstwieniem siatkówki). W takich sytuacjach szybka reakcja może zapobiec poważnym powikłaniom i ochronić wzrok matki. 

Dzięki zaplanowanej opiece okulistycznej kobieta w ciąży może czuć się bezpiecznie, mając pewność, że zarówno zmiany fizjologiczne, jak i potencjalne choroby oczu są pod stałą kontrolą specjalisty. 

Podsumowanie 

Ciąża może przejściowo wpływać na narząd wzroku, powodując zmiany w ostrości widzenia, suchość oczu czy niewielkie zaburzenia pola widzenia. Na szczęście większość tych zmian ma charakter fizjologiczny i odwracalny, a wzrok wraca do normy po porodzie i zakończeniu laktacji. 

Poród naturalny jest bezpieczny w przypadku istniejących wad wzroku, pod warunkiem że nie współistnieją aktywne choroby siatkówki lub inne poważne schorzenia oczu wymagające pilnej interwencji. W sytuacjach ryzyka decyzję o rodzaju porodu podejmuje zespół lekarzy, w porozumieniu z okulistą i ginekologiem. 

Regularna kontrola okulistyczna w ciąży pozwala monitorować zmiany w oczach, w porę wykryć ewentualne powikłania i odpowiednio przygotować wzrok do porodu, dzięki czemu przyszłe mamy mogą czuć się spokojne i bezpieczne. W Centrum Okulistycznym Świat Oka kobiety w ciąży mogą liczyć na kompleksową ocenę wzroku, indywidualne doradztwo oraz bezpieczne przygotowanie do porodu, z pełnym uwzględnieniem stanu narządu wzroku i aktualnych zaleceń okulistycznych. 

Bibliografia:  

1. Bao N Nguyen, Alexis Ceecee Britten-Jones, Bang V Bui 1, Lorraine E Walker, Peta Titter Physiological and pathological changes to the eye and vision during and after pregnancy Clinical & experimental optometry, October 2024 
2. Mohammad Naderan, Ali Jahanrad Anterior, posterior and biomechanical parameters of cornea during pregnancy in healthy eyes: a cohort study The British journal of ophthalmology, March 2018
3. Reema Madike, Sudha Cugati, Queena Qin, Celia Chen Pregnancy and the eye: What do we need to watch out for? A review Clinical & experimental ophthalmology, January 2024